Już za kilka dni Żyrardów ponownie cofnie się na kilka godzin do końca XIX wieku. Przy ul. Żakardowej, w bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum Lniarstwa, odbędzie się kolejna plenerowa inscenizacja historyczna „Strajk Szpularek 1883. Historia, która łączy”. W 143. rocznicę wybuchu jednego z najważniejszych protestów robotniczych w historii Polski i świata, mieszkańcy Żyrardowa ponownie wcielą się w role swoich przodków – szpularek, tkaczy, robotników, fabrykantów, urzędników i mieszkańców dawnej osady fabrycznej.

Strajk Szpularek to wydarzenie, dzięki któremu lokalna historia wychodzi poza muzealne mury i rozgrywa się na oczach publiczności. W zabytkowej, poprzemysłowej przestrzeni Żyrardowa pojawią się dziesiątki uczestników w XIX-wiecznych strojach, rozbudowana scenografia, historyczne rekwizyty, grupy rekonstrukcyjne, carskie wojsko, sotnia kozaków, salwy z broni hukowej i dynamiczne sceny odtwarzające dramatyczny przebieg wydarzeń sprzed 143 lat. Największą siłą inscenizacji pozostaje jednak jej społeczny charakter. W rolach głównych wystąpią mieszkańcy Żyrardowa: dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy, którzy wspólnie stworzą obraz dawnej osady fabrycznej i robotniczego tłumu. W ten sposób projekt realnie łączy pokolenia i sprawia, że lokalna historia staje się żywym, wspólnym doświadczeniem.

Widowisko pokaże nie tylko sam moment wybuchu strajku, ale również codzienność ludzi żyjących w rytmie wielkiej fabryki lniarskiej. Publiczność zobaczy izbę robotniczą, targ, karczmę, kantor fabryczny, gabinet dyrekcji i przestrzeń XIX-wiecznej uliczki. Kolejne sceny przybliżą warunki pracy w fabryce, narastające niezadowolenie po decyzji o obniżeniu wynagrodzenia części szpularek, tajne rozmowy robotników, pierwsze próby wspólnego sprzeciwu i moment, w którym protest kobiet przerodził się w znacznie większe wystąpienie całej fabrycznej społeczności.

Strajk Szpularek, który rozpoczął się w kwietniu 1883 roku, stał się jednym z najważniejszych wydarzeń w historii przemysłowego Żyrardowa. Protest wywołany decyzją o obniżeniu płacy części pracownic szybko zyskał poparcie innych robotników, w tym tkaczy i stał się symbolem rodzącej się solidarności pracowniczej. Tegoroczna inscenizacja pozwoli widzom prześledzić te wydarzenia krok po kroku i zobaczyć nie tylko ich dramatyczny finał, ale również społeczne tło protestu: relacje pomiędzy robotnikami a fabrykantami, realia industrializacji oraz proces kształtowania się ruchu robotniczego.

Finałem wydarzenia będzie wspólny przemarsz uczestników i publiczności na Plac Jana Pawła II, do miejsca bezpośrednio związanego z wydarzeniami strajku. Pochód przejdzie ulicami: Żakardowa – Dittricha – Limanowskiego – 1 Maja. Symboliczne przejście połączy przestrzeń współczesnej inscenizacji z miejscem, w którym 143 lata temu rozgrywała się prawdziwa historia. Będzie to zarazem hołd złożony robotnicom i robotnikom, którzy w 1883 roku zdecydowali się wspólnie wystąpić w obronie swoich praw.

„Strajk Szpularek 1883. Historia, która łączy” to połączenie rekonstrukcji historycznej, teatru plenerowego, edukacji i społecznego działania. To wielkie widowisko, ale przede wszystkim wydarzenie budowane wokół pamięci, lokalnej tożsamości i międzypokoleniowej współpracy.

Historia żyrardowskich szpularek nie należy wyłącznie do przeszłości. Ta opowieść wciąż żyje w ludziach, którzy chcą ją poznawać, opowiadać i przekazywać dalej.

Inscenizacja rozpocznie się 12 września 2026 roku o godz. 16:00 przy ul. Żakardowej, obok Muzeum Lniarstwa w Żyrardowie. Wstęp na wydarzenie jest wolny.