Są miejsca, które można opisać za pomocą planów, fotografii i dokumentów. Są jednak również takie historie, których nie da się zachować bez ludzi. Bez ich głosu, pamięci i drobnych szczegółów, których nie znajdziemy w żadnym archiwalnym dokumencie. Tak właśnie powstawał III tom „Z pamiętnika żyrardowskiego robotnika”, wydany przez Muzeum Lniarstwa w Żyrardowie, którego oficjalna premiera już 10 października br.

Publikacja zbiera wspomnienia osób związanych z żyrardowskimi zakładami przemysłowymi i pokazuje miasto poprzez indywidualne doświadczenia jego mieszkańców. Książka prowadzi czytelnika przez kolejne przestrzenie związane z przemysłowym Żyrardowem. Dużo miejsca poświęcono Zakładom Lniarskim, ale pojawiają się również inne zakłady funkcjonujące w mieście, między innymi Żyrardowskie Zakłady Tkanin Technicznych.

Czytając wspomnienia, poznajemy nie tylko stanowiska pracy czy proces produkcji. Pojawiają się ludzie, rodzinne historie, sport, przyjaźnie, codzienne obowiązki i charakterystyczne dla miasta miejsca. W książce znalazł się również przewodnik po wydziałach fabrycznych, od Roszarni aż po Wykończalnię Tkanin. To sprawia, że fabryka przestaje być jedynie zespołem budynków. Staje się przestrzenią, w której przez lata toczyło się życie wielu pokoleń.

Książka jest efektem kilkumiesięcznej pracy wielu osób i zaangażowania pasjonatów, dla których pamięć o ludziach i fabryce jest bardzo istotna. Jednym z najważniejszych elementów projektu była współpraca młodzieży z seniorami. Uczniowie nie otrzymali gotowej historii do nauczenia się. Zamiast tego spotkali ludzi, którzy tę historię pamiętają.

Młodzież z Zespołu Szkół nr 3 w Wiskitkach uczestniczyła w rozmowach z byłymi pracownikami. Spotkania odbywały się pod opieką Anny Wrzesień. Równolegle uczniowie Technikum Fotografii i Multimediów Zespołu Szkół nr 1 w Żyrardowie przygotowali pod opieką Sylwii Pietrygi fotografie bohaterów. Dzięki temu publikacja jest nie tylko zbiorem wspomnień. Jest również zapisem spotkania dwóch pokoleń: osób, które pamiętają pracę w żyrardowskich zakładach, oraz młodych ludzi, którzy mieli okazję wysłuchać ich historii i spojrzeć na nich przez obiektyw aparatu.

Za redakcję książki odpowiada Mateusz Modrak, który po raz kolejny współpracował przy tworzeniu „Pamiętnika”. Jak wskazał w słowie „Od redaktora”, kolejne spotkania z byłymi pracownikami przyniosły nowe fakty i opowieści, pokazując, że historia żyrardowskich zakładów wciąż ma wiele nieodkrytych fragmentów. Publikacja jest więc kolejnym krokiem w zachowywaniu pamięci o przemysłowym Żyrardowie. A jej bohaterami są przede wszystkim ludzie, ci, którzy przez lata pracowali w zakładach i dziś mogą opowiedzieć o nich własnymi słowami.

Spotkajmy się z bohaterami książki! Już 10 października 2026 o godzinie 16:00 w Muzeum Lniarstwa odbędzie się promocja III tomu „Z pamiętnika żyrardowskiego robotnika”. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

Będzie to okazja do spotkania z redaktorem, osobami zaangażowanymi w przygotowanie publikacji oraz przede wszystkim z byłymi pracownikami żyrardowskich zakładów, bohaterami książki. Zapraszamy wszystkich mieszkańców Żyrardowa, rodziny i bliskich osób, których historie znalazły się w publikacji, byłych pracowników fabryk oraz wszystkich zainteresowanych historią naszego miasta.

Podczas wydarzenia będzie można nabyć publikację.

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo społeczne” prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.